Nếu chatbot bạn dùng có tính năng bộ nhớ, nó có thể đã ghi lại một số chi tiết về bạn qua các lần trò chuyện, như nghề nghiệp, sở thích, thành viên gia đình, cách bạn muốn được trả lời; bạn có thể xem danh sách đó trong phần cài đặt, sửa dòng sai, xoá dòng không muốn hoặc tắt hẳn bộ nhớ. Ngoài bộ nhớ tự động, nhiều dịch vụ còn có phần hướng dẫn cá nhân hoá do chính bạn viết. Hai thứ này quyết định vì sao câu trả lời của AI đôi khi "biết" những điều bạn không nhắc trong cuộc trò chuyện hiện tại.
Bài này chỉ cách kiểm bộ nhớ, dọn những dòng không nên có, viết phần hướng dẫn cá nhân hoá sao cho gọn mà hiệu quả, và khi nào nên tắt. Tên gọi, cách hoạt động và mức kiểm soát khác nhau giữa các dịch vụ và đổi theo phiên bản, nên bạn đối chiếu với phần cài đặt và trang trợ giúp của dịch vụ mình dùng. Còn câu hỏi "AI có nhớ mình không" ở mức khái niệm thì có bài riêng ở danh mục thắc mắc phổ biến.
Bộ nhớ, hướng dẫn cá nhân hoá và lịch sử khác nhau thế nào
Lịch sử trò chuyện. Là toàn bộ các cuộc trò chuyện được lưu để bạn xem lại. Theo mặc định ở nhiều dịch vụ, một cuộc trò chuyện mới không tự đọc lại các cuộc cũ, trừ khi dịch vụ có tính năng tham chiếu lịch sử và bạn đang bật nó.
Bộ nhớ tự động. Là danh sách những chi tiết ngắn mà chatbot tự rút ra từ các cuộc trò chuyện và ghi lại để dùng cho lần sau, ví dụ "người dùng là giáo viên tiểu học ở Quảng Ngãi", "người dùng thích câu trả lời ngắn". Bạn thường xem và xoá được từng dòng.
Hướng dẫn cá nhân hoá. Là đoạn văn bạn tự viết trong cài đặt để dặn AI về bạn và về cách trả lời. Nó được áp dụng cho các cuộc trò chuyện mới, không phụ thuộc AI có nhớ gì hay không. Tên gọi tuỳ dịch vụ: hướng dẫn tuỳ chỉnh, cá nhân hoá, sở thích, hồ sơ.
Bối cảnh trong một cuộc trò chuyện. Là những gì bạn đã nói trong chính cuộc đang mở. AI dùng chúng để trả lời tiếp, nhưng khi bạn mở cuộc mới thì phần này không tự đi theo, trừ khi đã được ghi vào bộ nhớ.
Xem chatbot đang nhớ gì về bạn
Các bước chung cho dịch vụ có tính năng bộ nhớ:
- Mở phần cài đặt, tìm mục có tên như bộ nhớ, cá nhân hoá hoặc quản lý bộ nhớ.
- Mở danh sách các mục đã nhớ. Đọc từng dòng, không lướt.
- Đánh dấu ba loại dòng: dòng sai sự thật, dòng đã cũ không còn đúng, dòng đúng nhưng bạn không muốn AI giữ.
- Kiểm thêm xem dịch vụ có bật tính năng tham chiếu các cuộc trò chuyện cũ không. Tính năng này có thể nằm ngay cạnh công tắc bộ nhớ.
- Nếu không tìm thấy mục bộ nhớ, có thể dịch vụ không có tính năng này, hoặc nó chưa có ở gói hay khu vực của bạn. Tra trang trợ giúp chính thức để chắc.
Một cách kiểm nhanh khác là hỏi thẳng trong một cuộc trò chuyện mới: "Liệt kê những gì bạn đang ghi nhớ về người dùng này." Câu trả lời giúp bạn hình dung, nhưng danh sách chính xác nhất vẫn là trong phần cài đặt, vì AI có thể diễn đạt thiếu hoặc lẫn. Nên chụp lại hoặc chép danh sách trước khi xoá hàng loạt, để nếu lỡ xoá nhầm một dòng có ích thì còn biết mà dặn lại.
Dòng nào nên giữ, dòng nào nên xoá
Không phải dòng nào trong bộ nhớ cũng có hại; nhiều dòng giúp câu trả lời hợp với bạn hơn. Bảng gợi ý cách phân loại:
| Loại thông tin | Ví dụ | Gợi ý |
|---|---|---|
| Cách trả lời mong muốn | Thích câu trả lời ngắn, xưng hô thân mật, dùng tiếng Việt | Giữ, hoặc chuyển sang phần hướng dẫn cá nhân hoá |
| Nghề nghiệp, mục tiêu chung | Làm kế toán, đang học tiếng Hàn | Giữ nếu bạn thấy hữu ích |
| Sức khoẻ, bệnh tật | Đang điều trị một bệnh, đang dùng một loại thuốc | Xoá, trừ khi bạn chủ động muốn giữ và hiểu rủi ro |
| Người khác trong gia đình | Tên con, trường của con, tuổi bố mẹ | Xoá hoặc thay bằng mô tả chung |
| Tài chính, nơi ở cụ thể | Thu nhập, khoản nợ, địa chỉ nhà | Xoá |
| Thông tin công việc của công ty | Tên khách, dự án nội bộ | Xoá khỏi tài khoản cá nhân |
Nguyên tắc chung: giữ những gì giúp AI trả lời đúng cách, bỏ những gì nếu bị người khác đọc được thì bạn sẽ thấy phiền. Tài khoản bị người lạ dùng thì bộ nhớ là thứ họ đọc đầu tiên, vì nó là bản tóm tắt về bạn.
Sửa, xoá và tắt bộ nhớ
Sau khi phân loại, xử lý theo cách hợp với từng tình huống:
- Xoá từng dòng không muốn ngay trong danh sách bộ nhớ. Đây là cách nhẹ nhất, giữ được phần có ích.
- Với dòng sai, xoá đi rồi nếu cần thì nói lại thông tin đúng trong một cuộc trò chuyện, hoặc ghi vào phần hướng dẫn cá nhân hoá.
- Muốn dọn sạch, dùng chức năng xoá toàn bộ bộ nhớ nếu có. Lưu ý xoá cuộc trò chuyện chưa chắc xoá dòng bộ nhớ rút ra từ cuộc đó; phải xoá trong mục bộ nhớ.
- Dặn trong cuộc trò chuyện: "Đừng ghi nhớ thông tin trong cuộc này." Một số dịch vụ làm theo, nhưng nên kiểm lại danh sách sau đó.
- Dùng chế độ trò chuyện tạm thời cho chuyện riêng; ở nhiều dịch vụ, chế độ này không đọc và không ghi bộ nhớ.
- Tắt hẳn bộ nhớ nếu bạn thích mỗi cuộc trò chuyện bắt đầu từ con số không, hoặc nhiều người dùng chung một tài khoản.
Tắt bộ nhớ không làm mất phần hướng dẫn cá nhân hoá do bạn tự viết, và không xoá lịch sử trò chuyện. Ba thứ được điều khiển riêng ở nhiều dịch vụ.
Khi bộ nhớ làm câu trả lời lệch đi
Dùng một tài khoản cho nhiều vai. Bạn vừa hỏi việc kế toán ở cơ quan, vừa hỏi cách dạy con học toán, vừa nhờ lên thực đơn ăn kiêng cho bố. Bộ nhớ gom tất cả, rồi một ngày câu trả lời về thư từ công việc bỗng chen lời khuyên kiểu phụ huynh. Tách việc theo dự án hoặc nhóm nếu dịch vụ có, hoặc dọn những dòng không liên quan.
Thông tin đã cũ. Bạn đã chuyển việc, chuyển nhà, con đã lên cấp, nhưng bộ nhớ vẫn ghi trạng thái cũ. AI sẽ tiếp tục gợi ý theo hoàn cảnh không còn đúng. Xoá dòng cũ thay vì chỉ nói thông tin mới, vì hai dòng mâu thuẫn có thể khiến AI chọn nhầm.
Một câu nói đùa bị ghi thành sự thật. Bạn từng đùa "mình ghét rau" trong một cuộc trò chuyện, và từ đó mọi thực đơn đều né rau. Bộ nhớ không phân biệt được giọng đùa. Gặp những gợi ý lạ lặp đi lặp lại, mở danh sách bộ nhớ là thường thấy nguyên nhân.
Bạn muốn một ý kiến không bị ảnh hưởng. Khi cần AI nhận xét khách quan một bản viết hay một kế hoạch, bộ nhớ về sở thích và quan điểm của bạn có thể khiến câu trả lời chiều theo bạn. Lúc đó dùng chế độ tạm thời hoặc một cuộc trò chuyện không dùng bộ nhớ để có góc nhìn sạch hơn.
Viết phần hướng dẫn cá nhân hoá sao cho gọn mà hiệu quả
Phần hướng dẫn cá nhân hoá là nơi bạn chủ động nói với AI những điều muốn nó luôn nhớ, thay vì để nó tự đoán. Vài dòng viết tốt ở đây có tác dụng hơn hàng chục dòng bộ nhớ tự động. Nên viết theo hai phần: bạn là ai ở mức chung, và bạn muốn được trả lời thế nào.
Ví dụ giả định cho một nhân viên văn phòng: "Làm hành chính ở một công ty nhỏ tại Cần Thơ. Hay cần soạn thư, thông báo, biên bản bằng tiếng Việt. Trả lời ngắn gọn, đi thẳng vào việc, dùng gạch đầu dòng khi liệt kê. Khi không chắc thì nói không chắc, đừng đoán. Hỏi lại nếu thiếu thông tin quan trọng." Đoạn này không chứa tên thật, tên công ty, địa chỉ hay số điện thoại, nhưng đủ để câu trả lời hợp hơn hẳn.
Tránh đưa vào đây những thông tin bạn không muốn lộ, vì phần này áp dụng cho mọi cuộc trò chuyện và nằm trong tài khoản. Cũng tránh viết quá dài hoặc quá nhiều quy tắc chồng chéo, vì AI có thể làm theo chỗ này mà bỏ sót chỗ kia. Viết xong, thử vài câu hỏi quen thuộc, xem câu trả lời có đúng ý không, rồi chỉnh dần. Khi chuyển sang dịch vụ khác, đoạn này chép sang được gần như nguyên vẹn.
Khi nào cần kiểm lại
Nên mở danh sách bộ nhớ ra xem mỗi vài tháng, và ngay sau những đợt bạn dùng AI cho chuyện riêng như sức khoẻ, chuyện gia đình, chuyện tiền bạc. Bộ nhớ tự động ghi lại lặng lẽ, không phải lúc nào cũng có thông báo, nên chỉ có tự kiểm mới biết.
Kiểm lại khi câu trả lời của AI bỗng có những giả định lạ về bạn, ví dụ cứ gợi ý theo một nghề bạn đã đổi, hay gọi bạn bằng cách xưng hô cũ. Đó thường là dấu hiệu bộ nhớ có dòng đã lỗi thời. Kiểm lại khi dịch vụ thông báo thêm hoặc đổi tính năng bộ nhớ, vì mặc định bật hay tắt có thể thay đổi theo phiên bản và theo khu vực.
Nếu tài khoản dùng chung trong gia đình, hoặc trẻ em có dùng, cân nhắc tắt bộ nhớ để thông tin của người này không lẫn sang người kia. Và dù bộ nhớ có giúp AI trả lời hợp hơn, nó không làm AI đúng hơn về sự thật: mọi thông tin quan trọng vẫn cần bạn kiểm lại với nguồn đáng tin.
Câu hỏi thường gặp
Vì sao chatbot biết mình làm nghề gì dù mình không nhắc trong cuộc trò chuyện này?
Có thể chatbot đang bật bộ nhớ và đã ghi lại thông tin đó từ một cuộc trước, hoặc bạn đã viết nó trong phần hướng dẫn cá nhân hoá. Mở cài đặt, xem mục bộ nhớ và mục cá nhân hoá để biết chính xác nguồn.
Xoá cuộc trò chuyện có xoá luôn những gì chatbot đã nhớ từ cuộc đó không?
Không chắc. Ở nhiều dịch vụ, bộ nhớ được lưu riêng, nên xoá cuộc trò chuyện không tự xoá dòng bộ nhớ rút ra từ nó. Muốn chắc, vào mục quản lý bộ nhớ và xoá dòng tương ứng.
Tắt bộ nhớ có làm mất lịch sử trò chuyện không?
Thường là không. Bộ nhớ, lịch sử trò chuyện và phần hướng dẫn cá nhân hoá được điều khiển riêng ở nhiều dịch vụ. Tắt bộ nhớ chỉ làm chatbot không ghi và không dùng các chi tiết đã nhớ cho những cuộc mới.
Có nên để chatbot nhớ tình trạng sức khoẻ của mình cho tiện không?
Nên cân nhắc kỹ. Thông tin sức khoẻ thuộc loại nhạy cảm, và bộ nhớ là thứ đầu tiên người khác đọc được nếu vào được tài khoản. Nếu cần hỏi về sức khoẻ, dùng chế độ tạm thời và vẫn hỏi lại bác sĩ hay dược sĩ trước khi làm theo.
Phần hướng dẫn cá nhân hoá nên viết những gì?
Viết ngắn hai phần: bạn là ai ở mức chung, như nghề và việc hay cần, và bạn muốn được trả lời thế nào, như độ dài, giọng, cách trình bày. Không đưa tên thật, địa chỉ, số điện thoại hay thông tin công ty. Thử vài câu rồi chỉnh dần.
Hỏi chatbot nó nhớ gì về mình có đáng tin không?
Câu trả lời giúp bạn hình dung, nhưng có thể thiếu hoặc diễn đạt lệch. Danh sách chính xác nhất là trong mục quản lý bộ nhớ ở phần cài đặt. Dùng câu hỏi để kiểm nhanh, dùng phần cài đặt để quyết định xoá hay giữ.