Muốn có một bức ảnh bằng AI, trước hết hãy xác định bạn cần vẽ mới hoàn toàn hay sửa một ảnh thật. Vẽ mới (ảnh minh hoạ, thiệp, hình nền) thì dùng chatbot có chức năng vẽ hoặc công cụ tạo ảnh riêng. Sửa ảnh thật (xoá người thừa, đổi phông, làm nét) thì dùng ứng dụng chỉnh ảnh có AI. Cần một sản phẩm có chữ và bố cục như thiệp mời, áp phích, ảnh bìa thì dùng phần mềm thiết kế có AI hỗ trợ.
Nhầm giữa ba nhóm này là lý do phổ biến khiến người dùng thất vọng: nhờ công cụ tạo ảnh "sửa giúp ảnh cửa hàng của mình" thì nhận về một cửa hàng hoàn toàn khác; nhờ chatbot vẽ thiệp có dòng chữ chúc mừng thì chữ méo, sai chính tả. Bài này chia rõ từng nhóm, việc nào hợp nhóm nào, kèm những lưu ý về quyền hình ảnh mà người mới hay bỏ qua.
Ba nhóm công cụ ảnh và điểm khác nhau cốt lõi
Nhóm vẽ mới từ mô tả. Bạn gõ một đoạn mô tả, AI tạo ra ảnh chưa từng tồn tại. Nhóm này gồm chatbot đa năng có chức năng vẽ và các công cụ tạo ảnh chuyên dụng. Điểm mạnh là nhanh, không cần biết vẽ, thử được nhiều phương án. Điểm yếu là khó kiểm soát chi tiết, khó giữ một nhân vật hay một sản phẩm giống hệt nhau qua nhiều ảnh, và thường viết chữ trong ảnh chưa tốt, nhất là chữ tiếng Việt có dấu.
Nhóm chỉnh ảnh thật. Bạn đưa vào một ảnh có sẵn, AI giúp xoá vật thể, thay phông nền, mở rộng khung hình, làm nét ảnh cũ, chỉnh sáng. Nhiều điện thoại đời mới đã có sẵn trong ứng dụng ảnh, ngoài ra có các ứng dụng chỉnh ảnh riêng. Điểm mạnh là giữ được chủ thể thật, hợp với ảnh sản phẩm, ảnh gia đình. Điểm yếu là vùng được AI vẽ bù đôi khi lộ dấu vết nếu nhìn kỹ.
Nhóm thiết kế có AI hỗ trợ. Phần mềm thiết kế trực tuyến có mẫu dựng sẵn, cho bạn kéo thả chữ, ảnh, hình khối, và thêm AI để gợi ý bố cục, tạo ảnh nền, viết dòng tiêu đề. Điểm mạnh là chữ hiển thị chuẩn vì do phần mềm đặt chứ không do AI vẽ, xuất được đúng kích thước cho từng mạng xã hội hay khổ in. Điểm yếu là phải học giao diện và mẫu đẹp có thể nằm ở bản trả phí.
Một thiết bị có thể dùng cả ba. Nhiều người làm ảnh minh hoạ nền bằng công cụ tạo ảnh, đưa vào phần mềm thiết kế để đặt chữ, rồi dùng ứng dụng chỉnh ảnh để xoá chi tiết thừa. Hiểu ba nhóm giúp bạn biết bước nào dùng công cụ nào thay vì bắt một công cụ làm hết.
Bảng chọn nhanh theo việc bạn cần làm
Các việc dưới đây là những câu người dùng phổ thông hay hỏi nhất về ảnh AI. Cột giữa là nhóm nên thử trước, cột cuối là điều cần để ý.
| Việc cần làm | Nhóm nên thử trước | Điều cần để ý |
|---|---|---|
| Ảnh minh hoạ cho bài đăng, bài thuyết trình | Vẽ mới | Mô tả cụ thể cảnh, góc nhìn, ánh sáng; tránh yêu cầu ảnh có chữ |
| Thiệp sinh nhật, thiệp mời có lời chúc | Thiết kế có AI | Đặt chữ bằng phần mềm, chỉ dùng AI cho phần hình nền |
| Xoá người lạ khỏi ảnh du lịch | Chỉnh ảnh thật | Phóng to kiểm vùng vừa xoá, nhất là đường viền và bóng đổ |
| Ảnh sản phẩm để bán hàng trên mạng | Chỉnh ảnh thật | Chỉ đổi phông, ánh sáng; không làm sản phẩm khác đi so với hàng thật |
| Phục hồi ảnh cũ của gia đình | Chỉnh ảnh thật | Giữ bản gốc; AI có thể "bịa" nét mặt, cần người thân xem lại |
| Ảnh đại diện phong cách hoạt hình | Vẽ mới hoặc chỉnh ảnh | Cân nhắc trước khi tải ảnh khuôn mặt lên dịch vụ lạ |
| Hình nền điện thoại, ảnh trang trí | Vẽ mới | Chọn đúng tỉ lệ khung dọc ngay từ đầu |
Bảng cho thấy một điều: những việc liên quan đến người thật, sản phẩm thật nên đi qua nhóm chỉnh ảnh, không nên nhờ AI vẽ lại từ đầu. Vẽ lại từ đầu thì AI tạo ra thứ "na ná", và na ná là chưa đủ khi khách hàng hay người thân nhìn vào.
Vì sao AI vẽ chữ hay sai và cách xử lý
Nhiều người thử nhờ AI vẽ một tấm thiệp có dòng "Chúc mừng sinh nhật mẹ" và nhận về chữ lộn xộn, thiếu dấu, có khi là những ký tự không thuộc ngôn ngữ nào. Lý do là mô hình tạo ảnh học từ hàng triệu bức ảnh và vẽ chữ như vẽ hình, nó biết chữ trông thế nào nhưng không thực sự "đánh máy". Các thế hệ mô hình mới đã cải thiện nhiều với chữ tiếng Anh ngắn, nhưng chữ tiếng Việt với dấu thanh, dấu mũ chồng lên nhau vẫn là điểm yếu phổ biến.
Cách xử lý thực tế là tách hai phần. Bạn nhờ AI vẽ phần hình, ghi rõ trong mô tả là "không có chữ, để trống phần trên để đặt lời chúc". Sau đó đưa ảnh vào phần mềm thiết kế hoặc ngay cả ứng dụng chỉnh ảnh trên điện thoại để gõ chữ bằng phông chữ có hỗ trợ tiếng Việt. Cách này cho kết quả sạch, sửa chữ dễ và không phải tạo lại ảnh mỗi lần đổi một từ.
Nếu công cụ bạn dùng có khả năng vẽ chữ tốt, hãy kiểm từng dấu trước khi in hay gửi. Một tấm thiệp mừng thọ ông bà bị sai dấu là chuyện nhỏ về kỹ thuật nhưng lớn về cảm xúc. Với áp phích, biển quảng cáo cho cửa hàng, sai một chữ có thể khiến khách hiểu nhầm thông tin.
Bản miễn phí làm được tới đâu
Hầu hết công cụ ảnh AI có bản miễn phí, và với nhu cầu thỉnh thoảng thì bản miễn phí thường đủ. Những giới hạn hay gặp ở bản miễn phí, tuỳ dịch vụ và thay đổi theo thời gian, gồm:
- Số ảnh tạo được mỗi ngày hoặc mỗi tháng bị giới hạn, hết lượt phải chờ.
- Ảnh xuất ra có độ phân giải thấp, đủ đăng mạng xã hội nhưng không đủ in khổ lớn.
- Có dấu mờ hoặc nhãn của nhà cung cấp trên ảnh.
- Tốc độ chậm hơn vào giờ cao điểm, có khi phải xếp hàng.
- Một số tính năng như mở rộng khung hình, xoá phông hàng loạt, mẫu thiết kế cao cấp chỉ có ở bản trả phí.
- Điều khoản sử dụng thương mại có thể khác giữa bản miễn phí và bản trả phí.
Trước khi trả phí, hãy tự hỏi bạn có thật sự làm ảnh hằng tuần không, hay chỉ vài lần một năm vào dịp lễ. Mức phí và quyền lợi từng gói thay đổi liên tục, hãy đọc trang chính thức của dịch vụ tại thời điểm đăng ký thay vì tin bài quảng cáo. Riêng chuyện dùng ảnh để bán hàng, quảng cáo, hãy đọc kỹ phần điều khoản về quyền sử dụng thương mại.
Quyền hình ảnh và những việc không nên làm với công cụ ảnh AI
Công cụ ảnh AI cho phép làm nhiều thứ mà trước đây cần thợ chuyên nghiệp, và cũng vì thế dễ đụng tới quyền của người khác. Nguyên tắc đầu tiên là không tải ảnh người khác lên để biến đổi khi chưa được họ đồng ý, kể cả ảnh của bạn bè chụp chung. Ghép mặt, đổi trang phục, đặt người thật vào bối cảnh họ chưa từng có mặt có thể gây tổn hại danh dự và vi phạm pháp luật về quyền hình ảnh cá nhân.
Nguyên tắc thứ hai là không dùng AI để tạo ảnh trông như tài liệu, giấy tờ, ảnh chụp sự kiện có thật nhằm khiến người xem tin là thật. Ngay cả khi mục đích là đùa vui, ảnh rời khỏi tay bạn sẽ đi theo đường riêng của nó trên mạng. Với ảnh sản phẩm bán hàng, ảnh phải phản ánh đúng hàng thật; làm đẹp phông nền thì được, làm sản phẩm khác đi là đánh lừa người mua.
Nguyên tắc thứ ba là cẩn thận với ảnh khuôn mặt của chính mình và con cái khi dùng các ứng dụng biến ảnh thành hoạt hình hay "xem mình khi về già". Khuôn mặt là dữ liệu sinh trắc, một khi đã gửi đi rất khó thu hồi. Chỉ dùng dịch vụ có chính sách rõ ràng, đọc xem ảnh có được lưu lại không, và tránh ứng dụng không rõ nhà phát triển. Phần nhận diện ứng dụng giả mạo có bài riêng trong danh mục này.
Ví dụ giả định: làm thiệp mừng thọ bằng hai công cụ phối hợp
Chị Hoa ở Cần Thơ muốn làm thiệp mừng thọ bà nội tám mươi tuổi để in khổ nhỏ phát cho họ hàng. Đây là ví dụ giả định cho thấy cách chia việc giữa các nhóm công cụ:
- Mở chatbot có chức năng vẽ, mô tả: "khung cảnh vườn nhà miền Tây buổi sáng, có cây mai vàng và ấm trà trên bàn gỗ, màu ấm, không có chữ, chừa khoảng trống phía trên".
- Tạo ba đến bốn phương án, chọn một ảnh ưng nhất, phóng to kiểm các chi tiết như lá cây, chén trà, mép bàn xem có chỗ nào méo.
- Tải ảnh về máy, đưa vào phần mềm thiết kế, chọn khổ thiệp đúng kích thước định in.
- Gõ lời chúc và tên bà bằng phông chữ có dấu tiếng Việt rõ ràng, cỡ chữ đủ lớn cho người lớn tuổi đọc.
- Nhờ một người trong nhà đọc lại toàn bộ chữ, kiểm từng dấu, rồi mới xuất tệp in.
Cả quá trình mất chừng nửa giờ, phần tốn công nhất là chọn ảnh và soát chữ chứ không phải tạo ảnh. Nếu ngay từ đầu chị Hoa nhờ AI vẽ luôn cả lời chúc, rất có thể sẽ mất nhiều lần tạo lại mà chữ vẫn sai dấu.
Khi nào cần kiểm lại ảnh AI trước khi dùng
Ảnh AI hay có lỗi mà nhìn lướt trên điện thoại không thấy: bàn tay sáu ngón, đôi đũa cong, bóng đổ ngược hướng nắng, cửa sổ không khớp tường, chữ trên đồ vật là những ký hiệu vô nghĩa. Trước khi dùng ảnh cho việc nghiêm túc, hãy xem trên màn hình lớn hoặc phóng to từng góc. Với ảnh có người, kiểm tay, tai, răng và tóc là bốn chỗ AI hay vẽ sai nhất.
Với ảnh minh hoạ gắn với nội dung có tính thông tin, hãy kiểm xem ảnh có gây hiểu nhầm không. Một ảnh minh hoạ món ăn truyền thống của một vùng mà AI vẽ sai nguyên liệu, sai cách bày, người đọc địa phương sẽ nhận ra ngay. Một ảnh minh hoạ cây thuốc, loài nấm mà AI vẽ không đúng thực tế có thể khiến người xem nhận dạng nhầm ngoài đời, việc này nguy hiểm thật sự. Ảnh AI không bao giờ nên dùng làm căn cứ nhận dạng thực vật, động vật hay bệnh.
Cuối cùng, nếu bạn đăng ảnh AI lên mạng xã hội hay trang bán hàng, cân nhắc ghi chú rằng đây là ảnh minh hoạ tạo bằng AI. Một số nền tảng đã có quy định về việc gắn nhãn nội dung do AI tạo, hãy xem quy định hiện hành của nền tảng bạn dùng.
Câu hỏi thường gặp
Chatbot đa năng có vẽ ảnh tốt bằng công cụ tạo ảnh chuyên dụng không?
Với nhu cầu phổ thông như ảnh minh hoạ, hình nền, thiệp đơn giản, chatbot có chức năng vẽ thường đủ dùng và tiện vì bạn mô tả bằng lời tự nhiên rồi sửa qua trò chuyện. Công cụ chuyên dụng thường cho nhiều tuỳ chọn hơn về phong cách, tỉ lệ khung, chỉnh từng vùng, hợp với người làm ảnh thường xuyên.
Có nên dùng ảnh AI làm ảnh sản phẩm bán hàng không?
Nên dùng AI để chỉnh ảnh chụp thật của sản phẩm, như đổi phông, cân sáng, xoá vật thừa. Không nên dùng ảnh AI vẽ mới thay cho ảnh sản phẩm vì hàng khách nhận sẽ khác ảnh, dễ dẫn tới khiếu nại và mất uy tín. Ảnh AI chỉ hợp làm ảnh bối cảnh, ảnh trang trí đi kèm.
Ảnh tạo bằng AI có được dùng thoải mái không?
Tuỳ điều khoản của từng dịch vụ và mục đích sử dụng. Dùng cá nhân thường không vấn đề, dùng thương mại cần đọc kỹ điều khoản. Quy định pháp luật về quyền tác giả với ảnh do AI tạo còn đang thay đổi ở nhiều nước, nếu dùng cho thương hiệu hay sản phẩm lớn, nên hỏi người có chuyên môn pháp lý.
Làm sao để AI vẽ đúng ý hơn?
Mô tả cụ thể bốn thứ: chủ thể là ai hay cái gì, đang làm gì, ở đâu, góc nhìn và ánh sáng thế nào. Ví dụ "bàn ăn gia đình miền Tây buổi trưa, nhìn từ trên xuống, ánh nắng qua cửa sổ" rõ hơn nhiều so với "bữa cơm gia đình". Mỗi lần chỉ sửa một chi tiết để biết thay đổi nào có tác dụng.
Ứng dụng chỉnh ảnh có sẵn trên điện thoại có dùng được không?
Nhiều điện thoại đời mới đã có sẵn chức năng xoá vật thể, làm nét, gợi ý chỉnh màu bằng AI trong ứng dụng ảnh mặc định. Với việc xoá người lạ hay làm đẹp ảnh gia đình, đây thường là lựa chọn đầu tiên nên thử vì không cần cài thêm gì. Tên và vị trí tính năng khác nhau theo hãng và phiên bản.
Trẻ em có nên tự dùng công cụ tạo ảnh AI không?
Nên có người lớn đi cùng, và cần kiểm độ tuổi tối thiểu trong điều khoản của từng dịch vụ. Công cụ tạo ảnh có bộ lọc nhưng không hoàn hảo. Cha mẹ có thể biến việc tạo ảnh thành hoạt động chung, cùng con mô tả cảnh rồi xem kết quả, đồng thời nói với con về việc không tải ảnh bạn bè lên.