Có thể có, có thể không: điều đó tuỳ vào loại tài khoản bạn dùng và một công tắc trong phần cài đặt dữ liệu, chứ không có câu trả lời chung cho mọi chatbot. Với tài khoản cá nhân của nhiều dịch vụ phổ biến, nội dung trò chuyện có thể được dùng để cải thiện mô hình trừ khi bạn tắt; với tài khoản doanh nghiệp hoặc giáo dục, nhà cung cấp thường cam kết không dùng theo mặc định. Cách duy nhất để biết chắc cho tài khoản của bạn là tự kiểm.
Bài này chỉ cách kiểm trong khoảng mười phút: tìm công tắc ở đâu, đọc chính sách thế nào cho đúng chỗ, và phân biệt ba thứ hay bị nhập làm một là lưu lịch sử, dùng để cải thiện mô hình, và bộ nhớ về bạn. Chính sách các hãng thay đổi theo thời gian, nên bài không khẳng định cài đặt cụ thể của hãng nào; chỗ nào cần, bạn đối chiếu với trang chính thức tại thời điểm đọc.
Ba thứ khác nhau mà nhiều người tưởng là một
Lưu lịch sử trò chuyện. Đây là việc giữ cuộc trò chuyện trong tài khoản để bạn xem lại. Tắt hay bật nó ảnh hưởng đến danh sách bạn nhìn thấy. Ở một số dịch vụ, công tắc lưu lịch sử và công tắc cho phép dùng dữ liệu để huấn luyện từng gắn chung với nhau, ở dịch vụ khác lại tách riêng; vì vậy đừng đoán, hãy đọc mô tả ngay dưới công tắc.
Dùng dữ liệu để cải thiện mô hình. Đây là việc nhà cung cấp lấy một phần nội dung trò chuyện, thường sau khi đã xử lý, để huấn luyện hoặc tinh chỉnh các phiên bản sau. Tên gọi trong cài đặt rất đa dạng: cải thiện mô hình cho mọi người, giúp cải thiện dịch vụ, hoạt động trong ứng dụng, đóng góp dữ liệu. Đây mới là công tắc trả lời câu hỏi của bài.
Bộ nhớ về người dùng. Một số chatbot ghi lại vài chi tiết về bạn, như nghề nghiệp, sở thích, cách xưng hô, để những lần sau trả lời hợp hơn. Bộ nhớ phục vụ chính bạn, không phải để huấn luyện mô hình chung, nhưng nó vẫn là dữ liệu về bạn được lưu lại. Phần này có bài riêng trong danh mục.
Người của hãng xem lại để kiểm tra. Ngoài ba thứ trên, chính sách của nhiều dịch vụ có đoạn nói rằng một số cuộc trò chuyện có thể được nhân viên hoặc đối tác được uỷ quyền xem lại, ví dụ để kiểm tra lạm dụng hoặc đánh giá chất lượng. Đoạn này thường không có công tắc riêng, nên càng là lý do để không gửi thông tin nhạy cảm.
Phản hồi bạn gửi. Khi bạn bấm thích, không thích hoặc gửi góp ý cho một câu trả lời, nhiều dịch vụ ghi rõ rằng cuộc trò chuyện kèm phản hồi đó có thể được dùng để cải thiện, kể cả khi bạn đã tắt công tắc chung. Nếu cuộc có chuyện riêng, bạn có thể bỏ qua nút phản hồi.
Loại tài khoản quyết định điểm xuất phát
Trước khi tìm công tắc, xác định bạn đang dùng loại tài khoản nào, vì mặc định ban đầu khác nhau. Bảng dưới là xu hướng chung khi đọc chính sách công bố của các dịch vụ phổ biến, không phải cam kết của hãng cụ thể nào.
| Loại tài khoản | Xu hướng mặc định thường gặp | Bạn nên làm gì |
|---|---|---|
| Dùng không đăng nhập | Ít quyền kiểm soát nhất, gần như không có công tắc để chỉnh | Chỉ hỏi những câu không có thông tin riêng |
| Cá nhân, bản miễn phí | Nhiều dịch vụ cho phép dùng để cải thiện trừ khi bạn tắt | Mở cài đặt dữ liệu, đọc và chọn theo ý mình |
| Cá nhân, bản trả phí | Thường giống bản miễn phí về chuyện huấn luyện, khác ở giới hạn và tính năng | Kiểm lại, đừng mặc định trả tiền là được bảo vệ hơn |
| Do công ty, trường học cấp | Thường cam kết không dùng để huấn luyện, quản trị viên kiểm soát nhiều cài đặt | Hỏi bộ phận quản trị về chính sách lưu giữ và ai xem được |
| Trợ lý AI trong ứng dụng khác | Theo chính sách của ứng dụng đó, có khi khác chính sách của chatbot gốc | Đọc phần AI trong chính sách của ứng dụng chứa nó |
Hiểu lầm hay gặp nhất là nghĩ rằng trả tiền thì dữ liệu tự động không bị dùng. Với nhiều dịch vụ, điều phân biệt rõ là tài khoản cá nhân với tài khoản tổ chức, chứ không phải miễn phí với trả phí. Một hiểu lầm khác là nghĩ trợ lý AI gắn trong ứng dụng nhắn tin hay soạn văn bản dùng chung chính sách với chatbot cùng hãng; nhiều khi không phải vậy.
Tự kiểm công tắc trong mười phút
Các bước dưới đây áp dụng được cho phần lớn chatbot, dù tên mục mỗi nơi một khác. Nên làm trên máy tính vì màn hình rộng, đọc mô tả dễ hơn.
- Đăng nhập đúng tài khoản bạn dùng hằng ngày. Nếu có cả tài khoản cá nhân và tài khoản cơ quan, kiểm từng cái.
- Mở phần cài đặt, thường bấm vào ảnh đại diện hoặc tên ở góc màn hình. Tìm mục có chữ dữ liệu, quyền riêng tư, hoạt động hoặc kiểm soát dữ liệu.
- Đọc từng công tắc cùng dòng mô tả nhỏ bên dưới. Tìm công tắc nói đến việc dùng nội dung để cải thiện, huấn luyện hoặc phát triển mô hình.
- Ghi lại trạng thái hiện tại trước khi đổi, để biết mặc định của tài khoản mình là gì.
- Chọn theo ý bạn. Nếu tắt, đọc kỹ xem việc tắt có kéo theo mất lịch sử hay mất tính năng nào không, vì một số dịch vụ gắn các thứ này với nhau.
- Kiểm cả ứng dụng điện thoại. Thường cài đặt đồng bộ theo tài khoản, nhưng nên mở ra xem một lần cho chắc.
- Ghi một dòng nhắc trong lịch để kiểm lại sau mỗi lần ứng dụng cập nhật lớn hoặc khi bạn đổi gói.
Việc tắt thường chỉ có hiệu lực với các cuộc trò chuyện từ thời điểm đó trở đi. Những gì đã gửi trước khi tắt được xử lý theo cài đặt cũ; chính sách của từng hãng sẽ nói rõ họ làm gì với phần dữ liệu đó.
Đọc chính sách quyền riêng tư mà không lạc trong chữ
Chính sách quyền riêng tư của các dịch vụ AI thường dài, nhưng bạn không cần đọc hết. Dùng chức năng tìm chữ trong trình duyệt hoặc trình đọc tệp, gõ lần lượt các từ như huấn luyện, cải thiện, lưu giữ, xem lại, xoá. Đọc đoạn quanh mỗi chỗ tìm thấy là đủ nắm ý chính. Nếu chính sách chỉ có bằng tiếng Anh, các từ tương ứng là train, improve, retain, review, delete.
Bạn đang tìm câu trả lời cho bốn câu hỏi. Một, nội dung trò chuyện có được dùng để cải thiện mô hình không và tắt bằng cách nào. Hai, dữ liệu được giữ bao lâu, cả khi còn trong tài khoản lẫn sau khi bạn xoá. Ba, ai ngoài bạn có thể xem, ví dụ nhân viên kiểm duyệt hay đối tác xử lý dữ liệu. Bốn, tài khoản tổ chức có điều khoản riêng không. Nếu đọc xong vẫn không trả lời được câu nào, bạn ghi lại để coi đó là điểm chưa rõ và cư xử thận trọng.
Có thể nhờ chính chatbot tóm tắt chính sách: dán đoạn chính sách vào và hỏi, ví dụ, "Đọc đoạn chính sách này và trả lời bốn câu: có dùng để huấn luyện không, giữ bao lâu, ai được xem, tắt bằng cách nào. Trích nguyên câu làm căn cứ cho mỗi ý." Yêu cầu trích nguyên câu giúp bạn đối chiếu lại, vì AI có thể tóm sai hoặc tự thêm ý không có trong văn bản. Câu trả lời cuối cùng vẫn là văn bản gốc, không phải bản tóm tắt.
Dù cài đặt thế nào, vẫn che những thứ này trước khi gửi
Công tắc chỉ kiểm soát một phần đường đi của dữ liệu. Phần còn lại phụ thuộc vào thói quen của bạn. Những thông tin dưới đây không nên gửi vào chatbot, kể cả khi đã tắt huấn luyện:
- Số căn cước, số hộ chiếu, ảnh mặt trước mặt sau giấy tờ tuỳ thân.
- Mật khẩu, mã OTP, mã khôi phục tài khoản, số thẻ ngân hàng đầy đủ.
- Hồ sơ bệnh án có tên người, kết quả xét nghiệm kèm thông tin định danh.
- Thông tin của người khác mà họ chưa đồng ý chia sẻ, như tin nhắn riêng, ảnh con nhỏ nhà người khác, số liệu của khách hàng.
- Tài liệu nội bộ cơ quan, hợp đồng chưa công bố, bảng lương, danh sách khách.
- Địa chỉ nhà cụ thể kèm lịch đi vắng của cả nhà.
Nếu cần AI giúp xử lý một văn bản có những thông tin trên, thay chúng bằng chữ giữ chỗ như "khách A", "số tài khoản X", "địa chỉ Y" trước khi dán. AI vẫn làm được việc với văn bản đã che, còn bạn điền lại thông tin thật ở bước cuối, trên máy của mình.
Khi nào cần kiểm lại và khi nào nên hỏi người khác
Có bốn dịp nên kiểm lại cài đặt dữ liệu: khi dịch vụ gửi thư hoặc thông báo về việc cập nhật chính sách, khi ứng dụng đổi giao diện lớn, khi bạn chuyển sang gói khác, và khi bạn bắt đầu dùng chatbot cho việc của cơ quan. Thông báo cập nhật chính sách thường hay bị bấm đóng cho nhanh, nhưng đó chính là lúc mặc định có thể đã đổi.
Nếu bạn dùng tài khoản do công ty hay trường cấp, người trả lời chính xác nhất là bộ phận quản trị, không phải bài viết trên mạng, vì tổ chức có thể đã ký thoả thuận riêng với nhà cung cấp. Hỏi họ ba câu: dữ liệu có được dùng để huấn luyện không, ai trong tổ chức xem được lịch sử của bạn, và dữ liệu được giữ bao lâu.
Còn nếu bạn là phụ huynh và con dùng chatbot, việc kiểm cài đặt nên làm cùng con. Điều kiện độ tuổi và quyền của phụ huynh do điều khoản từng dịch vụ quy định và có thể thay đổi; bạn đọc phần đó trong điều khoản hiện hành. Phần an toàn của trẻ khi lên mạng nói chung thuộc về các trang chuyên sâu hơn về bảo mật và gia đình.
Câu hỏi thường gặp
Tắt công tắc huấn luyện rồi thì những gì đã gửi trước đó có được rút lại không?
Thường việc tắt chỉ áp dụng cho các cuộc trò chuyện từ lúc tắt trở đi. Phần đã gửi trước đó được xử lý theo cài đặt cũ và chính sách của hãng. Nếu muốn, bạn có thể xoá các cuộc cũ, nhưng nên đọc chính sách để biết việc xoá ảnh hưởng thế nào.
Dùng bản trả phí thì dữ liệu có tự động không bị dùng để huấn luyện không?
Không nên mặc định như vậy. Với nhiều dịch vụ, ranh giới rõ nhất là tài khoản cá nhân và tài khoản tổ chức, còn bản trả phí cá nhân vẫn có công tắc giống bản miễn phí. Mở cài đặt dữ liệu để kiểm chứ đừng dựa vào việc đã trả tiền.
Tắt lưu lịch sử có đồng nghĩa với tắt huấn luyện không?
Không phải lúc nào cũng vậy. Có dịch vụ gắn hai thứ với nhau, có dịch vụ tách riêng hai công tắc. Đọc dòng mô tả ngay dưới mỗi công tắc để biết nó điều khiển việc gì, và kiểm cả hai nếu mục tiêu của bạn là không để dữ liệu được dùng.
Chế độ trò chuyện tạm thời có bảo đảm không ai xem được nội dung không?
Chế độ tạm thời thường không lưu cuộc trò chuyện vào lịch sử và thường không dùng để huấn luyện, nhưng nhà cung cấp vẫn có thể giữ một thời gian ngắn để kiểm tra an toàn theo chính sách. Vì vậy vẫn không nên gửi mật khẩu, số giấy tờ hay bí mật của cơ quan.
Nhờ chatbot tóm tắt chính sách quyền riêng tư có đáng tin không?
Đáng dùng để đọc nhanh nhưng không đủ để tin hẳn. Yêu cầu AI trích nguyên câu làm căn cứ cho từng ý, rồi tự đối chiếu câu đó trong văn bản gốc. Nếu có chỗ AI nói mà không trích được, coi như chỗ đó chưa được xác nhận.
Trợ lý AI trong ứng dụng nhắn tin có dùng chung cài đặt với chatbot cùng hãng không?
Không chắc. Trợ lý gắn trong một ứng dụng khác thường chịu chính sách của ứng dụng đó, có thể có công tắc riêng hoặc không có công tắc nào. Tìm phần nói về AI trong chính sách của ứng dụng chứa trợ lý để biết chính xác.