Ứng dụng ảnh trên điện thoại hiện cho phép tìm ảnh bằng cách gõ mô tả như “biển”, “bánh sinh nhật”, “hoá đơn”, “con chó màu vàng”, vì máy đã tự nhận diện vật, cảnh và cả chữ có trong ảnh. Nhiều ứng dụng còn gom ảnh theo khuôn mặt người quen và cho bạn đặt tên, sau đó gõ tên là ra ảnh của người đó. Cách này nhanh hơn nhiều so với cuộn ngược hàng nghìn tấm để tìm một ảnh chụp từ năm ngoái.
Mức độ hỗ trợ khác nhau theo hãng điện thoại, ứng dụng ảnh, việc ảnh có sao lưu lên đám mây hay không, và ngôn ngữ bạn gõ. Bài này hướng dẫn cách tìm cho trúng, giải thích vì sao có ảnh không hiện ra, và những cài đặt về nhận diện khuôn mặt mà bạn nên tự quyết định thay vì để mặc định.
Những kiểu tìm kiếm ứng dụng ảnh thường làm được
Hầu hết ứng dụng ảnh có tìm kiếm thông minh đều hỗ trợ vài nhóm từ khoá sau. Thử lần lượt để biết máy của bạn mạnh ở nhóm nào.
- Vật và con vật: xe máy, bánh kem, hoa sen, con mèo, áo dài, cây đàn. Máy nhận diện tốt những thứ phổ biến.
- Cảnh và nơi chốn: biển, núi, ruộng lúa, bếp, lớp học, sân bóng. Nếu ảnh có thông tin vị trí, gõ tên tỉnh thành như Đà Lạt cũng ra.
- Thời gian: tháng 9, năm 2023, Tết, mùa đông. Máy dựa vào ngày chụp ghi trong ảnh.
- Chữ trong ảnh: gõ một từ có trên tờ giấy, tấm biển hay ảnh chụp màn hình. Hợp để tìm hoá đơn, phiếu bảo hành, mã đơn hàng.
- Người quen: sau khi bạn đặt tên cho nhóm khuôn mặt, gõ tên là ra ảnh có người đó.
- Loại ảnh: ảnh chụp màn hình, ảnh chân dung xoá phông, video, ảnh selfie.
- Câu mô tả kết hợp: một số ứng dụng hiểu câu dài như “ảnh cả nhà ở biển năm ngoái”, nhưng mức hiểu khác nhau rất nhiều.
Nhiều ứng dụng nhận từ khoá tiếng Việt, nhưng có tính năng chỉ chạy tốt bằng tiếng Anh hoặc chỉ có ở một số khu vực. Nếu gõ tiếng Việt không ra, thử từ tiếng Anh đơn giản để biết lỗi nằm ở ngôn ngữ hay ở chỗ máy chưa nhận diện.
Cách gõ để tìm trúng ảnh cần tìm
Tìm ảnh bằng mô tả khác với hỏi chatbot: từ khoá ngắn, cụ thể thường tốt hơn câu dài. Trình tự sau giúp bạn khoanh vùng nhanh.
- Bắt đầu bằng một từ chỉ vật hoặc cảnh nổi bật nhất trong ảnh: “biển”, “bánh kem”, “xe”.
- Nếu ra quá nhiều, thêm mốc thời gian hoặc địa điểm: “biển 2024”, “bánh kem tháng 3”.
- Nếu nhớ có chữ trong ảnh, gõ đúng một từ hiếm trong đó, như tên cửa hàng trên hoá đơn hoặc mã đơn hàng. Từ phổ biến như “tổng tiền” sẽ ra hàng trăm ảnh.
- Không ra thì đổi từ đồng nghĩa: “con chó” thay cho “cún”, “ô tô” thay cho “xe hơi”, hoặc thử tiếng Anh.
- Dùng bộ lọc có sẵn như ảnh chụp màn hình, video, album để thu hẹp trước khi gõ.
- Khi đã tìm thấy, thêm ảnh vào một album có tên rõ ràng hoặc đánh dấu yêu thích, lần sau khỏi tìm lại.
Ví dụ giả định: anh Tùng ở Thái Nguyên cần tìm ảnh phiếu bảo hành máy giặt chụp hai năm trước. Gõ “bảo hành” ra hàng chục ảnh; gõ tên dòng máy in trên phiếu thì ra đúng một tấm. Từ khoá càng hiếm, kết quả càng gọn.
Vì sao có ảnh tìm mãi không ra
Lý do đầu tiên là máy chưa xử lý xong. Khi bạn vừa đổi điện thoại, vừa khôi phục ảnh từ bản sao lưu hoặc vừa bật tính năng, máy cần thời gian để quét toàn bộ thư viện, thường làm khi đang sạc và không dùng máy. Thư viện vài chục nghìn ảnh có thể mất vài ngày mới tìm kiếm được đầy đủ.
Lý do thứ hai là ảnh nằm ngoài phạm vi tìm kiếm: ảnh lưu trong ứng dụng nhắn tin chưa tải về máy, ảnh trong thư mục ẩn, ảnh ở thẻ nhớ hoặc ở một tài khoản đám mây khác. Ứng dụng ảnh chỉ tìm được những gì nó quản lý.
Lý do thứ ba là máy nhận diện sai hoặc không nhận ra. Ảnh tối, ảnh mờ, vật bị che một nửa, chữ viết tay, chữ nghiêng đều khó. Máy cũng có thể gọi tên khác với cách bạn nghĩ, chẳng hạn bạn tìm “bánh chưng” nhưng máy chỉ gắn nhãn chung chung là “đồ ăn”. Lúc này hãy tìm bằng mốc thời gian, rồi cuộn trong khoảng đó.
Lý do cuối là ngày chụp sai: ảnh nhận qua tin nhắn hoặc ảnh quét lại từ ảnh giấy thường mang ngày bạn nhận hoặc ngày quét, không phải ngày chụp thật.
Nhận diện khuôn mặt: tiện nhưng nên tự quyết định
Tính năng này làm gì. Ứng dụng phân tích khuôn mặt trong ảnh, gom các ảnh có cùng một người thành nhóm và cho bạn đặt tên. Từ đó bạn tìm ảnh theo người, tạo album tự động cho con, cho ông bà.
Vì sao nên cân nhắc. Đặc điểm khuôn mặt là dữ liệu sinh trắc, thuộc loại thông tin nhạy cảm. Ở một số nơi tính năng này tắt sẵn và cần bạn bật, ở nơi khác thì bật sẵn. Ảnh trong máy còn có khuôn mặt của bạn bè, đồng nghiệp, người lạ, những người chưa từng đồng ý.
Xử lý ở đâu. Có ứng dụng nhận diện ngay trên điện thoại, có ứng dụng làm trên đám mây khi ảnh được sao lưu. Đọc phần giải thích trong cài đặt của ứng dụng ảnh để biết trường hợp của bạn.
Tắt và xoá nhóm. Nếu không muốn dùng, tắt tính năng nhóm khuôn mặt trong cài đặt; nhiều ứng dụng cho xoá luôn các nhóm đã tạo. Tắt rồi bạn vẫn tìm ảnh theo vật, cảnh, thời gian bình thường.
Ảnh trẻ em. Album tự động của con rất tiện, nhưng khi chia sẻ album đó cho người khác, bạn đang chia sẻ cả hành trình lớn lên của trẻ. Chỉ chia sẻ cho người thân thật sự cần, và kiểm quyền xem của từng album.
Tìm thấy dễ thì người khác cũng tìm thấy dễ: giữ an toàn ảnh giấy tờ
Chính vì máy đọc được chữ trong ảnh, thư viện ảnh của bạn trở thành nơi rất dễ lục tìm thông tin nhạy cảm. Ai cầm được điện thoại đã mở khoá của bạn chỉ cần gõ “căn cước”, “tài khoản”, “mật khẩu” là có thể ra ảnh chụp giấy tờ, ảnh chụp màn hình ứng dụng ngân hàng hay tờ giấy ghi mật khẩu. Đây là rủi ro thực tế khi cho con mượn máy, đưa máy đi sửa hoặc làm mất máy.
Bạn có thể tự kiểm ngay: gõ thử những từ trên vào ô tìm kiếm ảnh của chính mình và xem có gì hiện ra. Ảnh nào không còn cần thì xoá hẳn, kể cả trong thùng rác của ứng dụng. Ảnh cần giữ thì chuyển vào thư mục khoá hoặc thư mục ẩn có mật khẩu mà nhiều ứng dụng ảnh đã có sẵn, để chúng không hiện trong tìm kiếm thông thường.
Thói quen tốt hơn nữa là không chụp mật khẩu, mã khôi phục tài khoản hay mặt sau thẻ ngân hàng vào thư viện ảnh. Nếu buộc phải chụp giấy tờ để gửi đi làm thủ tục, xoá ngay sau khi gửi xong.
Sắp xếp thư viện ảnh để lần sau tìm nhanh hơn
Tìm kiếm thông minh chạy tốt hơn khi thư viện gọn gàng. Vài việc nhỏ làm một lần, dùng được lâu dài:
- Dọn ảnh trùng và ảnh hỏng. Nhiều ứng dụng có mục gợi ý ảnh trùng, ảnh mờ, ảnh chụp liên tiếp. Xoá bớt giúp kết quả tìm kiếm ít nhiễu hơn và đỡ tốn dung lượng.
- Tạo vài album cố định. Ví dụ: hoá đơn và bảo hành, giấy tờ của con, công thức nấu ăn, ảnh công việc. Ảnh nào cần giữ lâu thì thêm vào album ngay khi chụp.
- Thêm chú thích cho ảnh quan trọng. Phần lớn ứng dụng cho ghi mô tả trong mục thông tin ảnh. Một dòng như “phiếu bảo hành tủ lạnh” giúp tìm ra ngay cả khi máy không đọc được chữ trên phiếu.
- Bật thông tin vị trí khi chụp nếu bạn thấy cần. Có vị trí thì tìm theo tên nơi chốn dễ hơn, nhưng nhớ rằng ảnh gửi đi có thể mang theo vị trí; nhiều máy cho tắt vị trí khi chia sẻ.
- Tách ảnh công việc và ảnh gia đình. Nếu công ty yêu cầu, lưu ảnh công việc ở nơi công ty quản lý thay vì lẫn trong thư viện cá nhân đã sao lưu lên tài khoản riêng.
- Đặt tên cho nhóm khuôn mặt nếu bạn đã chọn dùng tính năng này. Đặt tên vài người thân là đủ, không cần đặt tên mọi người lạ trong ảnh.
Mười lăm phút sắp xếp mỗi tháng thường đủ để thư viện vài nghìn ảnh vẫn dễ tìm. Không cần làm hoàn hảo; chỉ cần ảnh quan trọng có chỗ đứng rõ ràng.
Khi nào cần kiểm lại kết quả tìm kiếm
Tìm kiếm ảnh bằng AI hay bị coi là “không tìm thấy nghĩa là không có”. Thực ra máy có thể bỏ sót. Nếu bạn cần chắc chắn, chẳng hạn tìm mọi ảnh có con mình để xoá trước khi bán máy, hay tìm mọi ảnh chụp giấy tờ để dọn dẹp, đừng chỉ dựa vào một từ khoá. Kết hợp nhiều từ, lọc theo thời gian, và cuộn tay qua các album ảnh chụp màn hình, ảnh tải về.
Nhóm khuôn mặt cũng có lúc gộp nhầm hai người giống nhau, như anh em ruột, hoặc tách một người thành hai nhóm vì ảnh lúc nhỏ và lúc lớn khác nhau nhiều. Hầu hết ứng dụng cho bạn sửa: gộp hai nhóm, gỡ ảnh nhận nhầm. Sửa vài lần, máy sẽ gom chính xác hơn.
Với album chia sẻ tự động theo khuôn mặt, kiểm định kỳ xem ảnh mới thêm vào có đúng người, đúng nội dung muốn chia sẻ không. Một ảnh nhận nhầm có thể đi tới người không nên thấy.
Câu hỏi thường gặp
Tìm ảnh bằng mô tả có cần mạng không?
Tuỳ ứng dụng. Có loại nhận diện ngay trên máy nên tìm được khi không có mạng, có loại cần ảnh đã sao lưu lên đám mây và cần kết nối để tìm. Thử tắt mạng rồi tìm một từ đơn giản để biết máy của bạn thuộc loại nào.
Vì sao gõ tiếng Việt không ra mà gõ tiếng Anh lại ra?
Một số tính năng tìm kiếm thông minh hỗ trợ tiếng Anh tốt hơn hoặc chưa mở đầy đủ cho tiếng Việt. Thử đặt ngôn ngữ máy là tiếng Việt và cập nhật ứng dụng. Nếu vẫn vậy, dùng từ tiếng Anh đơn giản cho vật và cảnh.
Máy có đọc được chữ viết tay trong ảnh không?
Chữ in rõ ràng thường đọc tốt. Chữ viết tay, chữ nghiêng, chữ trên nền nhiều hoa văn hay bị đọc sai hoặc bỏ qua. Với ghi chép viết tay quan trọng, đặt tên album hoặc thêm chú thích cho ảnh để tìm lại dễ hơn.
Tắt nhận diện khuôn mặt có làm mất ảnh không?
Không. Tắt chỉ làm mất các nhóm khuôn mặt và khả năng tìm theo tên người. Ảnh vẫn còn nguyên, và bạn vẫn tìm được theo vật, cảnh, thời gian, chữ trong ảnh.
Làm sao để ảnh giấy tờ không hiện khi tìm kiếm?
Chuyển chúng vào thư mục khoá hoặc thư mục ẩn của ứng dụng ảnh, thường không hiện trong kết quả tìm kiếm thông thường. Tốt nhất là xoá hẳn những ảnh không còn cần, kể cả trong thùng rác, và không chụp mật khẩu vào máy.
Vì sao ảnh chụp năm trước lại hiện là ảnh của hôm nay?
Thường do ảnh được nhận qua tin nhắn, tải về, hoặc khôi phục từ nơi khác nên mang ngày nhận chứ không phải ngày chụp. Nhiều ứng dụng cho sửa ngày giờ của ảnh trong phần thông tin chi tiết.