Khi câu trả lời đầu tiên của AI chưa vừa ý, cách nhanh nhất là góp ý ngay trong cùng cuộc trò chuyện: chỉ đúng chỗ cần sửa, nói muốn sửa thành thế nào, và dặn giữ nguyên phần đã ổn. Xoá đi hỏi lại từ đầu thì AI mất hết những gì vừa làm được, và bạn có thể nhận về một bản khác hẳn, dở ở chỗ khác.
Nhiều người mới dùng chatbot coi mỗi câu trả lời như một tấm vé số: không trúng thì hỏi lại. Thật ra chatbot làm việc giống một người soạn nháp hơn: bản đầu thường chưa tới, nhưng sửa theo góp ý thì tiến bộ rất nhanh. Bài này đưa ra cách góp ý cho rõ, các mẫu câu theo từng loại lỗi, lúc nào nên dừng góp ý để bắt đầu lại, và cách tránh để AI "sửa chỗ này hỏng chỗ kia".
Vì sao góp ý thường tốt hơn hỏi lại từ đầu
Trong một cuộc trò chuyện, chatbot nhìn thấy toàn bộ những gì đã nói trước đó: câu hỏi ban đầu của bạn, câu trả lời của nó và mọi lượt sau. Khi bạn góp ý, nó sửa dựa trên bản đã có, nên những phần tốt vẫn được giữ, chỉ phần bạn chỉ ra là thay đổi. Mỗi lượt góp ý giống như một nét bút chì trên bản nháp.
Hỏi lại từ đầu, dù bằng đúng câu hỏi cũ, thì AI tạo ra một câu trả lời hoàn toàn mới. Có thể chỗ dở cũ biến mất, nhưng chỗ hay cũ cũng biến mất theo, và rất có thể xuất hiện chỗ dở mới. Bạn rơi vào vòng hỏi đi hỏi lại mà không biết lần nào sẽ được.
Góp ý còn có lợi về lâu dài: mỗi lần bạn nói rõ mình muốn gì, bạn hiểu thêm về chính yêu cầu của mình. Sau vài lần góp ý cho cùng một loại việc, bạn sẽ biết nên đưa những điều đó vào câu hỏi ngay từ đầu. Nhiều người dùng AI thành thạo chỉ khác người mới ở chỗ họ đã tích luỹ được những lời góp ý quen thuộc và nói trước.
Một lời góp ý tốt có ba phần
Chỉ đúng chỗ. Gọi tên phần cần sửa: "đoạn thứ hai", "câu mở đầu", "mục số bốn trong danh sách", "cột giá trong bảng". Góp ý chung kiểu "chưa hay lắm" khiến AI phải đoán chỗ nào chưa hay, và nó thường sửa tất cả.
Nói sửa thành gì. Mô tả kết quả mong muốn thay vì chỉ chê: "rút còn hai câu", "đổi giọng thân mật hơn, xưng anh chị với khách", "thêm một ví dụ về bữa sáng". Câu chỉ chê như "dài quá" cho AI biết hướng, nhưng không biết dừng ở đâu.
Dặn giữ phần đã ổn. Thêm câu "các phần khác giữ nguyên". Không có câu này, AI đôi khi tiện tay viết lại cả bài, và những đoạn bạn đã ưng có thể bị đổi mất.
Thêm lý do khi cần. Không bắt buộc, nhưng một lý do ngắn giúp AI hiểu ý sâu hơn. "Bỏ đoạn nói về khuyến mãi, vì tin này gửi cho khách đã mua rồi" giúp nó tránh nhắc lại chuyện khuyến mãi ở chỗ khác trong bài.
Mẫu câu góp ý theo từng loại lỗi
Dưới đây là các mẫu câu dùng ngay cho những lỗi gặp nhiều nhất khi nhờ AI soạn thảo. Bạn thay phần trong ngoặc cho đúng trường hợp của mình.
| Lỗi gặp phải | Mẫu câu góp ý |
|---|---|
| Quá dài | Rút toàn bài còn khoảng (một trăm) chữ, giữ ý (chính về giờ mở cửa), bỏ phần (giới thiệu chung). |
| Quá cứng, như văn bản hành chính | Viết lại giọng nói chuyện tự nhiên như (nhắn cho hàng xóm quen), câu ngắn, bỏ các từ (kính gửi, trân trọng). |
| Quá suồng sã | Viết lịch sự hơn vì người nhận là (thầy giáo của con), bỏ biểu tượng cảm xúc, xưng (em, thầy). |
| Thiếu một ý | Thêm vào (đoạn cuối) một câu nhắc (mang theo áo mưa), các phần khác giữ nguyên. |
| Sai một chi tiết | Ở (dòng thứ ba), (thứ Bảy) phải là (Chủ nhật). Sửa đúng chỗ đó, không đổi gì khác. |
| Thứ tự chưa hợp lý | Đưa (phần cách đăng ký) lên đầu, (phần giới thiệu) xuống sau. |
| Nhiều từ lặp | Từ (tuyệt vời) xuất hiện nhiều lần, thay bằng cách diễn đạt khác hoặc bỏ bớt. |
Với lỗi sai chi tiết, câu "không đổi gì khác" đặc biệt quan trọng. Nếu chỉ nói sửa ngày, AI có thể viết lại cả đoạn và tiện tay đổi thêm một chi tiết khác mà bạn không để ý.
Góp ý nhiều chỗ cùng lúc mà không rối
Khi câu trả lời có nhiều điểm cần sửa, gom tất cả vào một lượt góp ý có đánh số sẽ nhanh hơn sửa từng chỗ một. Cách làm như sau.
- Đọc hết một lượt trước khi góp ý: ghi nhanh những chỗ chưa ổn, đừng góp ý ngay chỗ đầu tiên thấy rồi mới đọc tiếp.
- Đánh số từng góp ý: "Sửa ba chỗ: 1. Đoạn đầu rút còn hai câu. 2. Mục thứ tư bỏ hẳn. 3. Thêm câu cảm ơn ở cuối."
- Không quá năm góp ý một lượt: nhiều hơn thì AI dễ bỏ sót. Nếu có nhiều hơn, sửa những chỗ lớn trước, chỗ nhỏ để lượt sau.
- Kiểm từng góp ý trong bản mới: đọc lại và đánh dấu xem đủ cả năm chỗ đã được sửa chưa, có chỗ nào bị đổi mà mình không yêu cầu không.
- Nhắc lại chỗ bị sót: "Góp ý số hai chưa được làm, mục thứ tư vẫn còn." Câu ngắn gọn này thường đủ.
Nếu bạn đang dùng điện thoại và lười gõ, có thể dùng nhập liệu bằng giọng nói để đọc các góp ý, nhớ đọc rõ số thứ tự. Đọc lại phần chữ máy ghi trước khi gửi, vì nhập bằng giọng nói đôi khi ghi sai từ.
Ví dụ giả định: ba lượt góp ý cho một thông báo của tổ dân phố
Giả sử bạn là tổ trưởng một tổ dân phố ở Hải Phòng, cần thông báo lịch phun thuốc diệt muỗi vào sáng Chủ nhật. Bạn nhờ AI soạn, kèm đủ thông tin: thời gian, khu vực, việc các hộ cần làm như đóng tủ đựng thức ăn, cho trẻ nhỏ và người già ra khỏi nhà trong lúc phun. Bản đầu tiên AI đưa ra khá đủ ý nhưng dài gần hai mươi dòng, mở đầu bằng một đoạn giải thích về bệnh sốt xuất huyết, giọng như văn bản cơ quan.
Lượt góp ý thứ nhất, bạn viết: "Rút còn khoảng tám dòng, bỏ đoạn giải thích về bệnh, đưa thời gian và khu vực lên dòng đầu tiên. Các ý về việc cần chuẩn bị giữ nguyên." Bản thứ hai gọn hẳn, nhưng câu chữ vẫn cứng. Lượt thứ hai: "Giọng thân mật hơn, như tổ trưởng nhắn cho bà con trong nhóm, xưng tổ dân phố và gọi bà con, bỏ các từ kính gửi, trân trọng thông báo." Bản thứ ba đọc tự nhiên, đúng kiểu tin nhắn nhóm.
Đọc lại, bạn phát hiện AI đã lỡ đổi giờ bắt đầu từ bảy giờ thành bảy giờ ba mươi ở lượt rút gọn. Lượt góp ý thứ ba chỉ một câu: "Giờ bắt đầu là bảy giờ đúng, sửa đúng chỗ đó, không đổi gì khác." Tổng cộng ba lượt, mỗi lượt một hai câu, bạn có bản thông báo dùng được. Bài học rút ra cho lần sau: ngay câu hỏi đầu tiên nói luôn độ dài khoảng tám dòng và giọng tin nhắn nhóm. Còn việc rà lại giờ giấc sau mỗi lượt sửa thì vẫn phải giữ.
Khi nào nên thôi góp ý và bắt đầu lại
Góp ý không phải lúc nào cũng là lựa chọn đúng. Sau năm sáu lượt góp ý mà câu trả lời vẫn loanh quanh, hoặc mỗi lần sửa chỗ này lại hỏng chỗ kia, đó là dấu hiệu nên dừng. Thường có hai nguyên nhân: hướng đi ban đầu sai từ gốc, hoặc cuộc trò chuyện đã quá dài và AI bắt đầu lẫn những yêu cầu cũ với yêu cầu mới.
Khi đó, trước khi bỏ cuộc trò chuyện, bạn yêu cầu AI tóm tắt tất cả các yêu cầu bạn đã đưa ra từ đầu đến giờ. Đọc lại bản tóm tắt, bỏ những yêu cầu đã lỗi thời hoặc mâu thuẫn nhau. Sau đó mở cuộc trò chuyện mới và dán vào một câu hỏi gộp đầy đủ: hoàn cảnh, mục đích, hình thức, cộng với những gì bạn đã rút ra qua các lượt góp ý.
Câu hỏi gộp này gần như chắc chắn cho ra bản đầu tiên tốt hơn hẳn bản đầu tiên ở cuộc trò chuyện cũ. Đừng tiếc công sức đã bỏ ra: những lượt góp ý trước chính là thứ giúp bạn viết được câu hỏi tốt này. Bạn có thể lưu lại câu hỏi gộp để dùng cho những lần sau với việc tương tự.
Tránh để AI sửa chỗ này hỏng chỗ kia
Hiện tượng hay gặp nhất khi góp ý nhiều lượt là "sửa trôi": mỗi bản mới khác bản trước thêm một chút ở những chỗ không ai yêu cầu, sau vài lượt bài đã khác xa bản bạn từng ưng. Nguyên nhân là mỗi lần sửa, AI viết lại cả câu trả lời chứ không chỉnh từng chữ như phần mềm soạn thảo.
Có vài cách hạn chế. Thứ nhất, khi chỉ cần sửa một đoạn, yêu cầu AI chỉ đưa lại đoạn đó: "Chỉ viết lại đoạn thứ hai, không cần đưa lại cả bài." Bạn tự ghép vào bản của mình. Thứ hai, khi bạn đã ưng một bản, chép bản đó ra ghi chú làm bản gốc; mọi góp ý sau so với bản gốc này. Thứ ba, nếu thấy một lỗi cũ đã sửa nay quay lại, chỉ ra ngay và nhắc lại yêu cầu cũ.
Riêng với văn bản có số liệu, tên người, ngày giờ, bạn kiểm lại những chi tiết đó ở mỗi bản mới, không chỉ ở bản đầu. Sửa giọng văn hay rút gọn đều có thể vô tình làm đổi một con số. Những văn bản sẽ gửi cho người khác, như thông báo, tin nhắn khách hàng, đơn từ, luôn cần một lần đọc cuối thật kỹ trước khi gửi.
Câu hỏi thường gặp
Góp ý cho AI có cần lịch sự, nói cảm ơn không?
Không bắt buộc, AI vẫn sửa theo góp ý dù bạn nói ngắn gọn. Điều quan trọng hơn là góp ý rõ ràng: chỉ đúng chỗ, nói muốn sửa thành gì. Nói lịch sự là thói quen tốt nếu bạn thấy dễ chịu, nhưng nó không thay được sự cụ thể trong lời góp ý.
AI sửa xong lại đổi luôn những phần mình đã ưng thì làm sao?
Bạn thêm câu giữ nguyên các phần khác vào mỗi lần góp ý, hoặc chỉ yêu cầu AI viết lại đúng đoạn cần sửa rồi tự ghép vào. Khi đã ưng một bản, chép ra ghi chú làm bản gốc để so sánh và lấy lại phần bị đổi nếu cần.
Góp ý bao nhiêu lượt thì nên dừng?
Không có con số cố định, nhưng nếu sau năm sáu lượt mà câu trả lời vẫn loanh quanh hoặc lỗi cũ quay lại, nên dừng. Yêu cầu AI tóm tắt mọi yêu cầu đã nêu, chọn lọc lại rồi mở cuộc trò chuyện mới với một câu hỏi gộp đầy đủ.
Có nên góp ý bằng cách chép lại bản đã tự sửa không?
Có, đây là cách rất hiệu quả. Nếu bạn đã tự sửa vài chỗ, dán bản đó vào và nói đây là bản mình đã sửa, hãy tiếp tục từ bản này và chỉnh thêm những chỗ sau. AI sẽ làm việc trên bản của bạn, không quay về bản cũ của nó.
AI không chịu sửa đúng chỗ mình chỉ ra thì sao?
Bạn trích nguyên văn câu cần sửa trong ngoặc kép để AI biết chính xác vị trí, rồi viết rõ câu thay thế mong muốn hoặc ý cần đạt. Nếu vẫn không được, tự sửa câu đó bằng tay sẽ nhanh hơn. AI là công cụ hỗ trợ, không cần ép nó làm mọi chỗ.
Góp ý cho AI có làm nó nhớ cho những lần sau không?
Thông thường AI chỉ áp dụng góp ý trong cùng cuộc trò chuyện. Một số chatbot có tính năng ghi nhớ hoặc hướng dẫn riêng mà bạn có thể bật và kiểm trong phần cài đặt, nhưng tính năng này khác nhau theo dịch vụ và phiên bản. Cách chắc nhất là lưu các góp ý quen dùng để đưa vào câu hỏi lần sau.