Câu lệnh nên dài hay ngắn tuỳ vào lượng thông tin AI chưa biết mà nó cần để làm đúng việc: tra một khái niệm, đổi một đơn vị thì một dòng là đủ; soạn thư, lên kế hoạch, sửa văn bản theo yêu cầu riêng thì cần cả đoạn. Ngắn quá, AI phải đoán; dài quá mà lộn xộn, AI dễ bỏ sót đúng yêu cầu bạn quan tâm nhất.
Trên mạng có hai lời khuyên ngược nhau: "câu lệnh càng chi tiết càng tốt" và "cứ hỏi tự nhiên như nói chuyện". Cả hai đều đúng một nửa. Bài này giúp bạn biết lúc nào nên viết gọn, lúc nào nên viết đủ, dấu hiệu câu lệnh đang quá ngắn hoặc quá dài, và cách sắp xếp một câu lệnh dài để AI đọc không sót ý nào.
Độ dài đúng là độ dài đủ thông tin, không hơn
Hãy nghĩ về độ dài câu lệnh như cách bạn dặn việc một người giúp việc mới. Nhờ họ mua một ổ bánh mì thì một câu là xong. Nhờ họ nấu bữa tối cho cả nhà thì bạn phải nói nhà mấy người, ai kiêng gì, trong tủ lạnh có gì, mấy giờ ăn. Không ai cho rằng dặn bữa tối dài dòng là thừa, và cũng không ai giảng giải mười câu chỉ để nhờ mua bánh mì.
Chatbot cũng vậy. Thông tin chung mà ai cũng biết, nó đã biết: nghĩa của một từ, cách đổi ki lô gam sang gam, công thức tính diện tích hình chữ nhật. Với những câu hỏi đó, viết thêm bối cảnh không giúp gì, chỉ mất thời gian. Nhưng những gì thuộc về riêng bạn, như hoàn cảnh, mục đích, người nhận, yêu cầu đặc biệt, thì nó không có cách nào biết nếu bạn không nói.
Vì vậy câu hỏi đúng không phải là "nên viết bao nhiêu chữ", mà là "AI còn thiếu điều gì về việc này". Mỗi câu bạn viết thêm nên trả lời một điều AI còn thiếu. Câu nào không trả lời điều gì, chẳng hạn kể chuyện ngoài lề hay lặp lại một yêu cầu đã nói, thì có thể bỏ.
Việc nào một dòng là đủ, việc nào cần cả đoạn
Bảng dưới gom các loại việc thường gặp theo độ dài câu lệnh phù hợp. Đây là gợi ý để bắt đầu; bạn điều chỉnh khi thấy câu trả lời chưa vừa.
| Độ dài câu lệnh | Loại việc | Ví dụ giả định |
|---|---|---|
| Một dòng | Tra nghĩa, đổi đơn vị, dịch một câu, hỏi một sự thật phổ biến | Một dặm bằng bao nhiêu ki lô mét? |
| Hai ba câu | Gợi ý nhanh có một hai điều kiện | Gợi ý ba món canh nấu dưới hai mươi phút, nhà có trẻ nhỏ không ăn cay. |
| Một đoạn | Soạn tin nhắn, thư, lời mời; giải thích cho một người đọc cụ thể | Hoàn cảnh, mục đích, người nhận, độ dài, giọng văn, một hai yêu cầu riêng. |
| Nhiều đoạn có đánh số | Kế hoạch nhiều phần, sửa văn bản theo nhiều yêu cầu, làm bảng theo khuôn | Mô tả việc, danh sách yêu cầu đánh số, ví dụ mẫu, tài liệu dán ở cuối. |
Để ý rằng ngay cả câu lệnh nhiều đoạn cũng không dài vì văn hoa, mà vì có nhiều thông tin riêng cần truyền đạt. Nếu bạn thấy mình viết câu lệnh dài mà phần lớn là lời rào đón, đó là chỗ nên cắt.
Dấu hiệu câu lệnh của bạn đang quá ngắn
Câu trả lời đúng nhưng không dùng được. AI trả lời đúng câu hỏi, nhưng không hợp hoàn cảnh: món ăn cần lò nướng trong khi nhà bạn không có, kế hoạch tập thể dục cho người trẻ trong khi bạn đã sáu mươi tuổi. Đó là những thông tin bạn chưa nói.
Bạn phải sửa đi sửa lại cùng một kiểu. Lần nào cũng phải góp ý "ngắn lại", "bớt trang trọng", "viết cho người lớn tuổi". Những góp ý lặp lại chính là những dòng còn thiếu trong câu lệnh ban đầu.
AI hỏi lại nhiều câu. Khi chatbot dừng lại để hỏi bạn ba bốn câu trước khi trả lời, nghĩa là câu lệnh thiếu quá nhiều điều cơ bản. Lần sau bạn nên nói trước những điều đó.
Câu trả lời dài lan man. Thật ra câu lệnh quá ngắn thường dẫn đến câu trả lời quá dài, vì AI không biết bạn cần gì nên đưa đủ mọi khả năng. Thêm mục đích và giới hạn độ dài sẽ khiến câu trả lời gọn lại.
Dấu hiệu câu lệnh của bạn đang quá dài
AI bỏ sót một yêu cầu. Bạn dặn tám điều, AI làm được sáu. Thường những yêu cầu bị sót là những yêu cầu nằm lẫn giữa đoạn văn dài, không được tách riêng.
Các yêu cầu mâu thuẫn nhau. "Viết thật chi tiết" ở đầu và "không quá năm dòng" ở cuối. Khi câu lệnh dài, người viết dễ tự mâu thuẫn mà không nhận ra, và AI phải chọn một trong hai.
Chi tiết ngoài lề lọt vào câu trả lời. Bạn kể rằng hôm qua trời mưa nên tâm trạng không tốt, và AI đưa luôn chuyện thời tiết vào thư xin nghỉ phép. Chatbot có xu hướng dùng mọi chi tiết bạn đưa, kể cả chi tiết không định cho nó dùng.
Chính bạn đọc lại thấy rối. Nếu đọc lại câu lệnh của mình mà phải dừng để hiểu, AI cũng sẽ khó hiểu đúng. Lúc đó nên sắp xếp lại theo cách ở phần dưới thay vì gửi đi.
Sắp xếp một câu lệnh dài cho dễ hiểu
Khi việc thật sự cần câu lệnh dài, cách sắp xếp quyết định AI có làm đủ hay không. Thứ tự dưới đây giúp các yêu cầu nổi bật, không chìm trong đoạn văn.
- Câu đầu nói việc chính: "Soạn thông báo gửi phụ huynh lớp hai về buổi dã ngoại." Đọc câu đầu là AI biết mình đang làm gì.
- Tiếp theo là hoàn cảnh, ngắn gọn: hai ba câu về tình huống, người nhận, mục đích.
- Các yêu cầu tách dòng và đánh số: "Yêu cầu: 1. Không quá mười dòng. 2. Có hạn đăng ký. 3. Nhắc mang mũ và nước uống." Mỗi yêu cầu một dòng giúp AI không bỏ sót.
- Ví dụ mẫu nếu có: đặt sau yêu cầu, ghi rõ "đây là mẫu, chỉ học cách viết".
- Tài liệu dán vào đặt cuối cùng, có đánh dấu: "Nội dung cần dựa vào nằm giữa hai dòng ba dấu gạch dưới đây." Đánh dấu giúp AI phân biệt đâu là tài liệu, đâu là lời dặn.
- Đọc lại một lượt trước khi gửi: tìm chỗ mâu thuẫn, chỗ thừa, và kiểm xem có lọt thông tin cá nhân không cần thiết.
Nếu dùng điện thoại, việc gõ câu lệnh dài khá mệt. Bạn có thể soạn trước trong ghi chú, nơi dễ sửa và xuống dòng hơn, rồi chép vào chatbot. Những câu lệnh dài hay dùng lại nên giữ luôn trong ghi chú đó.
Ví dụ giả định: cùng một việc, ba độ dài câu lệnh
Giả sử bạn cần nhờ AI viết tin nhắn xin nghỉ một buổi chiều để đưa con đi tiêm phòng. Câu lệnh một dòng: "Viết tin nhắn xin nghỉ chiều nay." AI sẽ viết một tin nhắn lịch sự kiểu chung, có thể dài sáu bảy câu, lý do chung chung là "có việc gia đình", kèm lời hứa sẽ bàn giao công việc đầy đủ. Dùng được, nhưng bạn sẽ phải sửa khá nhiều.
Câu lệnh vừa đủ: "Viết tin nhắn ba câu gửi trưởng nhóm qua ứng dụng nhắn tin công ty, xin nghỉ chiều nay từ một giờ để đưa con đi tiêm phòng. Báo là báo cáo tuần đã gửi sáng nay, việc gấp thì gọi được. Lịch sự, ngắn gọn." Chỉ thêm ba câu nhưng kết quả gần như gửi được ngay, vì AI đã biết người nhận, lý do, độ dài và điều trưởng nhóm cần yên tâm.
Câu lệnh quá dài: bạn kể thêm rằng tuần trước con bị sốt, rằng trưởng nhóm khá khó tính, rằng tháng này bạn đã nghỉ một lần, rằng công ty đang chạy dự án lớn, rồi dặn tám yêu cầu về câu chữ. Kết quả có thể là một tin nhắn dài, giải thích quá nhiều, nghe như đang thanh minh, thậm chí nhắc chuyện con bị sốt mà bạn không định nói với sếp. Bản vừa đủ ở giữa vẫn là lựa chọn tốt nhất.
Câu lệnh dài vì dán tài liệu: những điều cần cẩn thận
Nhiều câu lệnh dài là do bạn dán thêm nội dung cần xử lý: một bức thư cần trả lời, một đoạn văn cần sửa, một danh sách cần sắp xếp. Đây là cách dùng rất phổ biến và hữu ích, nhưng có hai điều nên nhớ.
Thứ nhất là thông tin riêng. Trước khi dán, bạn rà lại nội dung và thay tên người, số điện thoại, địa chỉ, số tài khoản, số căn cước bằng cách gọi chung như "anh A", "số điện thoại khách". Thư của khách hàng, danh sách học sinh, bảng lương nhân viên đều chứa thông tin của người khác, và họ chưa đồng ý để nó đi qua máy chủ của một dịch vụ AI. Phần lớn việc như sửa câu chữ hay tóm tắt ý vẫn làm tốt khi đã che những thông tin này.
Thứ hai là giới hạn độ dài. Mỗi chatbot có giới hạn lượng chữ nhận được trong một lần, khác nhau theo dịch vụ và gói. Tài liệu quá dài có thể bị cắt mà không báo rõ, hoặc AI chỉ chú ý kỹ phần đầu và phần cuối. Với tài liệu dài, bạn nên chia thành từng phần, hoặc dùng tính năng tải tệp lên nếu dịch vụ có hỗ trợ, rồi kiểm xem câu trả lời có nhắc đến nội dung ở phần giữa tài liệu không.
Câu lệnh đã vừa vặn: vẫn kiểm lại những gì
Một câu lệnh vừa đủ giúp câu trả lời hợp với bạn, nhưng không bảo đảm câu trả lời đúng. Bạn vẫn rà lại mọi yêu cầu đã đánh số xem AI làm đủ chưa. Với câu lệnh dài, đây là bước dễ bị bỏ qua nhất vì câu trả lời trông rất đầy đủ, nhưng có khi thiếu đúng yêu cầu số năm.
Ngoài ra, những thông tin thực tế trong câu trả lời như ngày tháng, quy định, giá cả, số liệu cần được đối chiếu với nguồn chính thức nếu bạn sẽ dùng chúng. Câu lệnh dài, chi tiết không giúp AI biết thêm sự thật mới; nó chỉ giúp AI hiểu đúng yêu cầu của bạn.
Cuối cùng, bạn ghi lại xem câu lệnh nào cho kết quả tốt và giữ lại. Sau vài tuần, bạn sẽ có một bộ câu lệnh vừa vặn cho những việc mình làm thường xuyên, và không còn phải băn khoăn nên viết dài hay ngắn nữa.
Câu hỏi thường gặp
Câu lệnh càng dài thì AI trả lời càng tốt phải không?
Không hẳn. Câu lệnh tốt là câu lệnh đủ thông tin AI cần, không phải câu lệnh dài nhất. Viết thêm những chi tiết ngoài lề hoặc lặp lại yêu cầu có thể khiến AI phân tán, bỏ sót điều quan trọng hoặc đưa chi tiết thừa vào câu trả lời.
Hỏi AI như nói chuyện bình thường có được không?
Được, chatbot hiểu tiếng nói hằng ngày tốt. Với câu hỏi đơn giản, cứ hỏi tự nhiên. Với việc cần kết quả theo ý riêng, bạn vẫn nói tự nhiên nhưng nhớ đưa đủ hoàn cảnh, mục đích và yêu cầu về hình thức, để AI không phải tự đoán những điều đó.
Vì sao AI bỏ sót một vài yêu cầu trong câu lệnh dài của mình?
Thường là do các yêu cầu nằm lẫn trong đoạn văn dài, hoặc mâu thuẫn với nhau. Bạn tách mỗi yêu cầu thành một dòng có đánh số, đặt sau phần mô tả việc chính. Sau khi nhận câu trả lời, rà từng yêu cầu và nhắc lại những yêu cầu bị sót.
Dán tài liệu dài vào chatbot có bị giới hạn không?
Có. Mỗi dịch vụ có giới hạn lượng chữ trong một lần gửi, khác nhau theo dịch vụ và gói dùng, bạn kiểm trên trang chính thức. Tài liệu dài nên chia thành từng phần. Trước khi dán, nhớ che tên người, số điện thoại, địa chỉ và các thông tin riêng khác.
Có nên soạn câu lệnh trong ghi chú rồi mới dán vào chatbot không?
Với câu lệnh dài, đây là cách tốt, nhất là khi dùng điện thoại. Ghi chú giúp bạn sửa, xuống dòng và đọc lại dễ hơn khung trò chuyện. Những câu lệnh dùng thường xuyên cũng nên lưu lại trong ghi chú để lần sau chỉ cần thay vài chi tiết.